Baza wiedzy
Opracowania lektur, biografie autorów i motywy literackie — wszystko, czego potrzebujesz, by spokojnie podejść do matury z języka polskiego.
📖 Lektury
38 pozycji
Antygona
Sofokles
„Antygona” Sofoklesa to jeden z najważniejszych utworów dramatycznych w dziejach literatury światowej - tragedia, która od ponad dwóch i pół tysiąca lat fascynuje kolejne…
Ballady i romanse
Adam Mickiewicz · 1822
„Ballady i romanse” Adama Mickiewicza to cykl, od którego umownie zaczyna się polski romantyzm — ukazał się w 1822 roku w Wilnie jako część debiutanckiego tomu „Poezje” i z…
Balladyna
Juliusz Słowacki · 1839
„Balladyna” Juliusza Słowackiego, ukończona w 1834 i wydana w Paryżu w 1839 roku, to tragedia w pięciu aktach, którą sam autor w liście dedykacyjnym do Zygmunta Krasińskiego —…
Bogurodzica
Anonim (nieznany)
„Bogurodzica” to najstarsza znana polska pieśń religijna i jeden z najważniejszych zabytków polskiego piśmiennictwa. Jej najstarsze, maryjne strofy powstały prawdopodobnie na…
Boska Komedia
Dante Alighieri · 1321
„Boska Komedia” Dantego Alighieri to jedno z najwybitniejszych dzieł literatury światowej i szczytowe osiągnięcie średniowiecza. Powstały na początku XIV wieku poemat opisuje…
Chłopi
Władysław Stanisław Reymont · 1904
„Chłopi” Władysława Stanisława Reymonta to monumentalna powieść wydawana w czterech tomach w latach 1904–1909, zatytułowanych zgodnie z porami roku: „Jesień”, „Zima”, „Wiosna” i…
Dziady cz. II
Adam Mickiewicz · 1823
„Dziady część II” Adama Mickiewicza to jeden z najważniejszych dramatów polskiego romantyzmu, wydany w 1823 roku w drugim tomie wileńskich „Poezji”. Utwór osnuty jest wokół…
Dziady cz. III
Adam Mickiewicz · 1831
Dżuma
Albert Camus · 1947
<p><em>Dżuma</em> Alberta Camusa (1947) to powieść o epidemii dymieniczej, która uderza w algierski Oran — ale jej prawdziwym tematem jest kondycja ludzka w obliczu irracjonalnego…
Ferdydurke
Witold Gombrowicz · 1937
„Ferdydurke” Witolda Gombrowicza, wydana w 1937 roku, to jedna z najważniejszych i najbardziej nowatorskich powieści polskiego dwudziestolecia międzywojennego. Już sam tytuł —…
Gloria victis
Eliza Orzeszkowa · 1910
„Gloria victis” Elizy Orzeszkowej to jedna z najpiękniejszych polskich nowel poświęconych powstaniu styczniowemu. Opublikowana w 1910 roku w zbiorze pod tym samym tytułem,…
Hymn do miłości ojczyzny
Ignacy Krasicki · 1774
„Hymn do miłości ojczyzny” Ignacego Krasickiego to zaledwie osiem wersów — jedna oktawa — a mimo to jeden z najważniejszych polskich wierszy patriotycznych. Powstał w 1774 roku,…
Jądro ciemności
Joseph Conrad · 1899
„Jądro ciemności” Josepha Conrada, opublikowane w latach 1899–1902, to jedno z najważniejszych dzieł europejskiego modernizmu i zarazem przenikliwa, do dziś poruszająca analiza…
Konrad Wallenrod
Adam Mickiewicz · 1828
„Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza, wydany w Petersburgu w 1828 roku, to powieść poetycka z dziejów litewskich i pruskich — utwór, który pod historycznym kostiumem…
Kordian
Juliusz Słowacki · 1834
„Kordian” Juliusza Słowackiego, wydany anonimowo w Paryżu w 1834 roku, to jeden z najważniejszych dramatów polskiego romantyzmu i otwarcie wielkiej polemiki młodego poety z Adamem…
Król Edyp
Sofokles · -1
„Król Edyp" Sofoklesa to jedna z najdoskonalszych tragedii antycznych, napisana około 429 roku p.n.e. Utwór opowiada historię tebańskiego władcy, który nieświadomie wypełnił…
Lalka
Bolesław Prus · 1888
„Lalka” Bolesława Prusa to jedna z najznamienitszych polskich powieści okresu pozytywizmu, o ile nie całej polskiej literatury w ogóle. Pierwszy raz wydano ją w odcinkach na…
Ludzie bezdomni
Stefan Żeromski · 1899
„Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego, wydani w 1899 roku, to jedna z najważniejszych powieści polskiej Młodej Polski — przejmujący obraz krzywdy społecznej i dramat jednostki…
Makbet
William Shakespeare · 1606
„Makbet”, napisany przez Williama Shakespeare'a około 1606 roku, należy do kanonu najwybitniejszych tragedii w historii literatury światowej. Powstały w okresie rozkwitu…
Nie-Boska komedia
Zygmunt Krasiński · 1835
„Nie-Boska komedia" Zygmunta Krasińskiego, napisana przez zaledwie dwudziestojednoletniego autora i wydana anonimowo w Paryżu w 1835 roku, to pierwszy w literaturze polskiej…
Ojciec Goriot
Honoré de Balzac · 1835
„Ojciec Goriot” Honoriusza Balzaka, wydany w 1835 roku (pierwodruk w odcinkach 1834–1835), to jedna z najważniejszych powieści realistycznych XIX wieku i kluczowe ogniwo wielkiego…
Pan Tadeusz
Adam Mickiewicz
„Pan Tadeusz, czyli Ostatni zajazd na Litwie” to nie tylko jedno z najwybitniejszych dzieł w dorobku Adama Mickiewicza, ale – według wielu – w całej literaturze polskiej. Poemat…
Pieśni
Jan Kochanowski · 1586
„Pieśni” Jana Kochanowskiego to zbiór liryków wydany pośmiertnie w 1586 roku w drukarni Łazarzowej w Krakowie, w dwóch częściach — „Księgach pierwszych” i „Księgach wtórych”. To…
Potop
Henryk Sienkiewicz · 1886
„Potop” Henryka Sienkiewicza to środkowa część Trylogii – monumentalnego cyklu powieści historycznych pisanych, wedle słynnej deklaracji autora, „ku pokrzepieniu serc”. Powieść…
Pożegnanie z Marią
Tadeusz Borowski · 1946
„Pożegnanie z Marią” Tadeusza Borowskiego to zbiór opowiadań obozowych, które na zawsze zmieniły sposób mówienia o Auschwitz. Borowski — więzień Oświęcimia z numerem na…
Przedwiośnie
Stefan Żeromski · 1924
„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego, ukończone we wrześniu 1924 roku, należy do najważniejszych powieści międzywojennego dwudziestolecia. Dzieło powstało jako gorzka diagnoza…
Quo Vadis
Henryk Sienkiewicz · 1896
„Quo Vadis” Henryka Sienkiewicza, wydane w latach 1895–1896, to monumentalna powieść historyczna, której akcja rozgrywa się w starożytnym Rzymie za panowania cesarza Nerona. Tytuł…
Rok 1984
George Orwell · 1949
„Rok 1984” George'a Orwella, wydany w 1949 roku, to najsłynniejsza antyutopia w literaturze światowej — powieść, która dała kulturze zestaw pojęć opisujących totalitaryzm: Wielki…
Romeo i Julia
William Szekspir
„Romeo i Julia” Williama Szekspira to najsłynniejsza historia miłosna w dziejach literatury — tragedia o dwojgu młodych kochanków z Werony, których uczucie rozkwita wbrew…
Sklepy cynamonowe
Bruno Schulz · 1934
„Sklepy cynamonowe” Brunona Schulza (1934) to zbiór opowiadań, który należy do najoryginalniejszych dzieł polskiej prozy XX wieku. Schulz — pisarz i grafik z Drohobycza — stworzył…
Sonety krymskie
Adam Mickiewicz · 1826
„Sonety krymskie” Adama Mickiewicza to cykl osiemnastu sonetów wydany w Moskwie w 1826 roku — poetycki owoc podróży, którą poeta odbył po Krymie latem 1825 roku, w czasie…
Tango
Sławomir Mrożek · 1964
„Tango” Sławomira Mrożka (1964) to jeden z najważniejszych polskich dramatów drugiej połowy XX wieku — groteskowa, przewrotnie zabawna, a zarazem przerażająca opowieść o kryzysie…
Treny
Jan Kochanowski · 1580
„Treny” Jana Kochanowskiego (1580) to cykl dziewiętnastu utworów żałobnych napisanych po śmierci ukochanej córeczki poety, niespełna trzyletniej Urszuli. To dzieło przełomowe:…
Wesele
Stanisław Wyspiański · 1901
„Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, którego prapremiera odbyła się w Krakowie 16 marca 1901 roku, to dramat symboliczny uznawany za arcydzieło Młodej Polski i jeden z…
Wiersze Norwida
Cyprian Kamil Norwid
Cyprian Kamil Norwid (1821–1883) to poeta, którego twórczości współcześni w większości nie zrozumieli — umarł w paryskim przytułku św. Kazimierza, a jego wiersze na dobre odkryto…
Zbrodnia i kara
Fiodor Dostojewski · 1866
Zdążyć przed Panem Bogiem
Hanna Krall · 1977
„Zdążyć przed Panem Bogiem” Hanny Krall (1977) to jeden z najważniejszych polskich reportaży XX wieku — zapis rozmowy z Markiem Edelmanem, jednym z przywódców powstania w getcie…
Zemsta
Aleksander Fredro · 1834
„Zemsta” Aleksandra Fredry (1834) to najsłynniejsza polska komedia — arcydzieło humoru, dowcipu językowego i mistrzowsko skonstruowanej intrygi. Akcja rozgrywa się na wsi, w…
🎭 Motywy literackie
13 pozycji
Motyw buntu
Motyw buntu to wielkie „nie" literatury — sprzeciw wobec Boga, władzy, losu i konwencji. Od Prometeusza wykradającego bogom ogień, przez bunt Konrada wobec Boga i rewolucję w…
Motyw cierpienia
Motyw cierpienia to jeden z najtrudniejszych tematów literatury — pytanie o jego sens. Od niezawinionego cierpienia Hioba i odkupieńczej ofiary Chrystusa, przez ból narodu i bunt…
Motyw miasta
Motyw miasta to jeden z kluczowych tematów literatury nowożytnej. Miasto bywa biblijnym Babilonem i molochem pożerającym ludzi, panoramą społecznych kontrastów, przestrzenią…
Motyw miłości
Motyw miłości to jeden z najważniejszych i najbardziej uniwersalnych tematów literatury. Od platońskiej miłości idealnej i średniowiecznej miłości dworskiej, przez romantyczne…
Motyw natury
Motyw natury to jeden z najstarszych tematów literatury. Przyroda bywa arkadią i żywiołem, świątynią ducha i lustrem ludzkich uczuć. Od antycznej sielanki, przez renesansowy ład i…
Motyw ojczyzny
Motyw ojczyzny i patriotyzmu to najgorętszy temat literatury polskiej. Od Bogurodzicy i Grunwaldu, przez renesansową troskę o Rzeczpospolitą i romantyczny mesjanizm, po pytanie…
Motyw przemiany
Motyw przemiany to jeden z najważniejszych tematów literatury — od mitycznych metamorfoz Owidiusza, przez nawrócenie św. Pawła i romantyczne odrodzenie bohatera (Gustaw–Konrad),…
Motyw samotności
Motyw samotności to jeden z najbardziej uniwersalnych tematów literatury. Samotność bywa wyborem ascety i przekleństwem wygnańca, ceną geniuszu i skutkiem nieszczęśliwej miłości,…
Motyw śmierci
Motyw śmierci to najtrwalszy i najbardziej uniwersalny temat literatury. Sposób, w jaki kolejne epoki przedstawiały śmierć — od heroicznej ofiary antyku, przez średniowieczny…
Motyw wędrówki
Motyw wędrówki (homo viator) to jeden z najstarszych tematów literatury — metafora ludzkiego życia jako drogi. Od Odysei i średniowiecznej pielgrzymki, przez oświeceniową podróż…
Motyw winy i kary
Motyw winy i kary to jeden z najgłębszych tematów literatury — pytanie o moralny porządek świata. Czy każda zbrodnia pociąga karę? Od antycznej winy tragicznej i fatum, przez…
Motyw władzy
Motyw władzy to jeden z najważniejszych tematów literatury — sprawdzian ludzkiej moralności. Od antycznego tyrana, przez renesansowy makiawelizm i żądzę władzy Makbeta, po…
Motyw wsi
Motyw wsi w literaturze: wieś jako arkadia i jako miejsce krzywdy. Ewolucja od sielanki Kochanowskiego, przez chłopomanię Młodej Polski, po naturalistyczny obraz Reymonta i…