Plan wydarzeń w punktach

Plan wydarzeń „Antygony" Sofoklesa

I. Prolog (wersy 1–99)

Rozmowa Antygony z Ismeną przed pałacem królewskim o świcie

1. Antygona wzywa Ismenę przed pałac, by powierzyć jej ważną sprawę.
2. Antygona przypomina siostrze o nieszczęściach rodu Edypa, które wciąż ich dotykają.
3. Ismena wyznaje, że od śmierci braci nie dotarła do niej żadna nowa wieść.
4. Antygona informuje Ismenę o dekrecie Kreona:
   • Eteokles, obrońca miasta, otrzyma uroczysty pogrzeb z należnymi honorami;
   • Polinik, zdrajca, ma pozostać niepogrzebany, na pastwę ptaków i psów;
   • złamanie zakazu grozi śmiercią przez ukamienowanie.
5. Antygona wzywa Ismenę do wspólnego działania – chce pochować brata wbrew zakazowi.
6. Ismena odmawia pomocy, powołując się na:
   • tragiczną historię rodziny (śmierć ojca, matki, braci);
   • słabość kobiet wobec mężczyzn i władzy;
   • konieczność posłuszeństwa wobec silniejszych;
   • przekonanie, że próżny opór urąga rozwadze.
7. Antygona odrzuca postawę siostry i oświadcza, że pochowa brata sama.
8. Antygona deklaruje, że woli zginąć z chwałą po „świętej zbrodni" niż zhańbić się nieposłuszeństwem wobec bogów.
9. Ismena radzi siostrze zachować zamiar w tajemnicy.
10. Antygona odmawia milczenia – chce działać jawnie i zarzuca Ismenie, że zmierzi się zmarłemu.
11. Ismena nazywa siostrę nierozważną, ale przyznaje, że jest „miła tym, którzy są jej mili".
12. Siostry rozchodzą się w niezgodzie.

II. Parodos – pieśń wejścia chóru (wersy 100–161)

Chór starców tebańskich wchodzi na orchestrę, śpiewając hymn na cześć zwycięstwa

13. Chór wita słońce, które zaświeciło Tebom po ciężkiej walce.
14. Chór opisuje niedawną bitwę:
    • atak wojsk argiwskich pod wodzą siedmiu wodzów;
    • oblężenie siedmiu bram Teb;
    • interwencję Zeusa, który piorunem poraził zuchwałego Kapaneusa;
    • klęskę najeźdźców i ich ucieczkę.
15. Chór wspomina o bratobójczej walce Eteoklesa i Polinika – obaj zginęli z wzajemnych rąk.
16. Chór wzywa do radości i dziękczynienia bogom, szczególnie Bakchusowi, patronowi Teb.
17. Chór zauważa nadchodzącego Kreona i spekuluje, że władca zwołał naradę w ważnej sprawie.

III. Epejsodion pierwsze (wersy 162–331)

Kreon ogłasza dekret; strażnik donosi o pogrzebaniu ciała

18. Kreon wita starszyznę tebańską i dziękuje za wierność okazywaną kolejnym władcom.
19. Kreon przedstawia swoje zasady rządzenia:
    • dobro państwa ponad wszystko;
    • władca nie może milczeć, widząc zagrożenie dla miasta;
    • wróg ojczyzny nie może być przyjacielem.
20. Kreon ogłasza oficjalnie dekret dotyczący pochówku braci:
    • Eteokles zostanie pochowany z honorami jako obrońca miasta;
    • ciało Polinika ma pozostać niepogrzebane, by psy i ptaki je pożarły;
    • zakaz obowiązuje pod karą śmierci.
21. Chór akceptuje wolę władcy i potwierdza jego prawo do stanowienia prawa.
22. Kreon poleca czuwać nad wykonaniem rozkazu; chór sugeruje powierzenie tego młodszym.
23. Kreon informuje, że straże już pilnują ciała.
24. Pojawia się strażnik w wielkim strachu i zakłopotaniu.
25. Strażnik wyjaśnia swoje wahania w drodze do pałacu – bał się przekazać złą wieść i wielokrotnie chciał zawrócić.
26. Strażnik donosi, że ktoś potajemnie pogrzebał ciało Polinika:
    • posypał je cienką warstwą ziemi;
    • nie zostawił żadnych śladów narzędzi ani stóp;
    • sprawca zniknął bez śladu.
27. Strażnicy kłócili się między sobą, oskarżając nawzajem, ale nikt się nie przyznał.
28. Przodownik chóru sugeruje, że może to być dzieło bogów.
29. Kreon gwałtownie odrzuca tę sugestię – uważa ją za absurdalną i obraźliwą.
30. Kreon oskarża strażników o przekupstwo i grozi im torturami, jeśli nie znajdą winnego.
31. Strażnik broni się przed oskarżeniami i odchodzi, ciesząc się, że uszedł z życiem.

IV. Stasimon pierwszy – „Oda do człowieka" (wersy 332–383)

Chór śpiewa o potędze i ograniczeniach człowieka

32. Chór opiewa osiągnięcia ludzkości:
    • opanowanie mórz i żeglugi;
    • uprawę ziemi;
    • ujarzmienie zwierząt;
    • wynalezienie mowy i myśli;
    • stworzenie praw i budowę domów.
33. Chór stwierdza, że człowiek na wszystko znajdzie radę – poza śmiercią.
34. Chór ostrzega: potęga człowieka może prowadzić do cnoty lub zbrodni, zależnie od szacunku dla praw i bogów.
35. Chór kończy przestrogą przed tym, kto „nie z bogiem na cześć i prawość się ciska".

V. Epejsodion drugie (wersy 384–581)

Schwytanie Antygony; konfrontacja z Kreonem; aresztowanie Ismeny

36. Strażnik wraca, prowadząc schwytaną Antygonę.
37. Strażnik relacjonuje okoliczności schwytania:
    • strażnicy zmietli ziemię z ciała i czekali na wzgórzu;
    • zerwał się gwałtowny wicher pełen kurzu;
    • po ustaniu burzy zobaczyli Antygonę przy ciele;
    • dziewczyna płakała jak ptak nad pustym gniazdem;
    • przeklinała tych, którzy obnażyli ciało brata;
    • ponownie posypała zwłoki ziemią i skropiła potrójnym płynem (wino, mleko, oliwa).
38. Strażnicy schwytali Antygonę; ona nie zaprzeczała niczemu.
39. Strażnik wyraża ulgę, że sam wyszedł z opałów, choć przykro mu wydać znajomą.
40. Kreon pyta Antygonę, czy wiedziała o zakazie – ona potwierdza.
41. Kreon pyta, jak śmiała złamać prawo.
42. Antygona broni swojego czynu wielką mową:
    • to nie Zeus ani Dike ogłosili ten zakaz;
    • prawa boskie są wieczne i niezmienne, żaden ludzki dekret nie może ich łamać;
    • nie boi się śmierci – uważa ją za zysk wobec życia pełnego nieszczęść;
    • nie mogłaby znieść widoku niepogrzebanego brata.
43. Chór komentuje, że Antygona odziedziczyła upór po ojcu.
44. Kreon grozi, że złamie jej hardość, porównując ją do twardego żelaza, które pęka w ogniu.
45. Kreon oskarża Antygonę o podwójną winę: złamanie prawa i chełpienie się z czynu.
46. Antygona ripostuje:
    • wszyscy obecni pochwaliliby jej czyn, gdyby nie bali się władcy;
    • tyranii wolno czynić i mówić, co zechce;
    • czcić rodzeństwo nie przynosi wstydu;
    • Hades żąda równych praw dla wszystkich zmarłych.
47. Kreon stwierdza, że nie pozwoli, by rządziła nim kobieta.
48. Ismena zostaje przyprowadzona jako podejrzana o współudział.
49. Kreon oskarża obie siostry o spisek przeciw niemu.
50. Ismena próbuje wziąć na siebie część winy i chce umrzeć razem z siostrą.
51. Antygona stanowczo odrzuca ofiarę Ismeny:
    • Ismena nie chciała pomóc i nie została dopuszczona do czynu;
    • Hades i zmarli wiedzą, kto naprawdę działał;
    • „słowami świadczyć miłość – to nie miłość".
52. Ismena błaga, by pozwolono jej umrzeć z siostrą: „Bo cóż mi życie warte bez mej siostry?"
53. Antygona odpowiada surowo: „Wybrałaś życie – ja życia ofiarę."
54. Ismena próbuje apelować do Kreona, przypominając, że Antygona jest narzeczoną Hajmona.
55. Kreon odpowiada cynicznie: „Są inne łany dla jego posiewu."
56. Chór pyta, czy Kreon zamierza zabić narzeczoną własnego syna.
57. Kreon potwierdza wyrok i każe odprowadzić obie siostry.

VI. Stasimon drugi (wersy 582–630)

Chór śpiewa o przekleństwie rodu Labdakidów

58. Chór rozmyśla o szczęściu tych, których życie nie dotknęły klęski.
59. Chór opisuje przekleństwo ciążące nad rodem Labdakidów:
    • gdy bóg potrząśnie domem, nieszczęścia spadają z pokolenia na pokolenie;
    • klęski sypią się jak fale podczas burzy.
60. Chór stwierdza, że ledwie zabłysła nadzieja nad ostatnim potomstwem rodu, a już podcina ją ostrze bogów.
61. Chór wychwala potęgę Zeusa i odwieczne prawo, że nikt nie przejdzie życia bez winy.
62. Chór ostrzega przed złudną nadzieją i ślepotą pychy: „ci mienią dobrymi nieprawe czyny, którym bóg zmieszał rozumy".

VII. Epejsodion trzecie (wersy 631–780)

Spór Kreona z Hajmonem

63. Chór zauważa nadchodzącego Hajmona i spekuluje, że przychodzi z powodu losu narzeczonej.
64. Kreon pyta syna, czy przychodzi rozgniewany z powodu wyroku.
65. Hajmon zapewnia ojca o szacunku i posłuszeństwie:
    • „Twoim ja, ojcze! Skoro mądrze radzisz, idę ja chętnie za twoim przewodem";
    • żaden związek nie będzie mu droższy niż wskazówki ojca.
66. Kreon wygłasza tyradę o obowiązkach synów wobec ojców i zagrożeniach ze strony złych kobiet.
67. Kreon przedstawia swoje credo władcy:
    • kto w domu potrafi się rządzić, ten pokieruje dobrze państwem;
    • nie ma większej klęski od nierządu;
    • posłuszeństwo jest puklerz życia;
    • nie wolno ulegać samowoli kobiet.
68. Hajmon przechodzi do subtelnej krytyki ojca:
    • przyznaje, że rozum jest najwyższym darem bogów;
    • nie chce wprost zaprzeczać ojcu, ale może mieć inny sąd;
    • ma przewagę nad ojcem – słyszy, co ludzie mówią, bo na widok króla milkną ze strachu.
69. Hajmon przekazuje opinię mieszkańców Teb:
    • miasto potajemnie opłakuje Antygonę;
    • ludzie uważają, że ze wszystkich niewiast jest najmniej winna;
    • jej czyn zasługuje na złotą nagrodę, nie na śmierć.
70. Hajmon radzi ojcu:
    • nie żywić przekonania, że tylko własne zdanie jest słuszne;
    • mądry człowiek ciągle się uczy i nie upiera się przy swoim;
    • drzewo, które się ugina, przetrwa burzę – oporne wyrwie z korzeniami;
    • żeglarz, który nie poluzuje żagli, przewróci łódź.
71. Chór uznaje argumenty obu stron za rozsądne.
72. Kreon reaguje gniewem – pyta, czy w jego wieku ma brać nauki od „młokosa".
73. Dialog przeradza się w ostrą wymianę zdań:
    • Hajmon: „Marne to państwo, co li panu służy";
    • Kreon: „Czyż nie do władcy państwo należy?";
    • Hajmon: „Pięknie byś wtedy rządził… na pustyni".
74. Kreon oskarża syna o trzymanie strony „dziewki" i uleganie kobiecie.
75. Hajmon odpowiada, że broni sprawy ojca, swojej i bogów podziemnych.
76. Kreon grozi, że Antygona nigdy nie zostanie żoną Hajmona.
77. Hajmon ostrzega złowróżbnie: „Zginie – to śmiercią sprowadzi zgon inny."
78. Kreon interpretuje to jako groźbę i wpada w furię.
79. Kreon każe przyprowadzić Antygonę, by zginęła na oczach syna.
80. Hajmon odpowiada: „Nie umrze ona przy mnie! (…) Raczej ty nie ujrzysz więcej mojego oblicza."
81. Hajmon wybiega w gniewie i rozpaczy.
82. Chór komentuje: „W młodej głowie rozpacz złym doradcą."
83. Kreon ogłasza zmianę wyroku:
    • Ismena zostanie uwolniona jako niewinna;
    • Antygona będzie zamknięta żywcem w skalnym grobie z niewielką ilością pożywienia;
    • w ten sposób Kreon uniknie bezpośredniej odpowiedzialności za jej śmierć i klątwy bogów.

VIII. Stasimon trzeci – hymn do Erosa (wersy 781–805)

Chór śpiewa o potędze miłości

84. Chór opiewa wszechmoc Erosa:
    • nikt nie wyrwie się z jego mocy – ani bóg, ani śmiertelny;
    • miłość kroczy po morzu i wśród chat pasterzy;
    • kogo opanuje, ten „wre szałem".
85. Chór stwierdza, że miłość może skrzywić nawet prawego człowieka i podsycać spory w rodzinie.
86. Chór przyznaje, że sam ledwie powstrzymuje łzy, widząc Antygonę prowadzoną na śmierć.

IX. Kommos – lament Antygony (wersy 806–882)

Antygona żegna się ze światem w drodze do skalnego grobu

87. Antygona wzywa mieszkańców Teb, by spojrzeli na nią – idącą w „smutne śmierci cienie".
88. Antygona opłakuje swój los:
    • ogląda ostatnie promienie słońca;
    • nie zaznała miłości ani pieśni weselnej;
    • jej oblubieńcem będzie Acheron (rzeka w Hadesie).
89. Chór próbuje pocieszyć Antygonę – odchodzi z chwałą, nie pokonana chorobą ani mieczem, lecz własną wolą.
90. Antygona porównuje swój los do Niobe, córki Tantala, która skamieniała z żalu.
91. Chór zauważa różnicę – Niobe była z rodu bogów, Antygona jest śmiertelniczką.
92. Antygona czuje się urażona – oskarża chór o urąganie jej przed śmiercią.
93. Antygona żegna się z Tebami, dirkejskimi wodami i świętymi gajami.
94. Antygona lamentuje, że nie jest ani wśród żywych, ani wśród zmarłych.
95. Chór sugeruje, że to pycha i zderzenie z tronem Dike doprowadziły ją do upadku.
96. Antygona wspomina nieszczęścia rodziny:
    • straszną łożnicę rodziców (kazirodczy związek Edypa i Jokasty);
    • złowrogie śluby brata Polinika, które sprowadziły wojnę i jej własną zgubę.
97. Chór stwierdza: „Zmarłych czcić – czcigodny czyn, ale godny kaźni błąd łamać prawo."
98. Antygona żali się, że umiera bez łez przyjaciół, bez pieśni weselnej.
99. Kreon nakazuje przyspieszyć – nie ma czasu na lamenty.
100. Antygona zwraca się do grobu jako do „łożnicy miłości" i „mieszkania wiecznego".
101. Antygona wyraża nadzieję, że zmarli przyjmą ją radośnie – ojciec, matka, bracia, których uczciwie pogrzebała.
102. Antygona rozważa sprawiedliwość bogów:
     • pyta, jakie prawo boskie złamała;
     • jeśli bogowie uznają jej czyn za słuszny, to ci, którzy ją skazali, powinni cierpieć;
     • jeśli to ona błądzi, gotowa znieść cierpienie.
103. Kreon ponagla strażników.
104. Antygona zostaje odprowadzona do skalnego grobu.

X. Stasimon czwarty (wersy 944–987)

Chór przywołuje mitologiczne przykłady uwięzionych

106. Chór wspomina Danae, córkę króla Argos, zamkniętą w spiżowej wieży, którą jednak nawiedził Zeus w postaci złotego deszczu.
107. Chór przywołuje Likurga, króla Hedonów, który urągał Bakchusowi i został za to uwięziony w skale, gdzie jego szał ostygł.
108. Chór opowiada o synach Fineusa, których macocha oślepiła – mimo boskiego pochodzenia matki nie uniknęli okrutnego losu.
109. Chór konkluduje, że nawet dzieci bogów nie uciekną przed potęgą Mojry (przeznaczenia).

XI. Epejsodion czwarte (wersy 988–1114)

Wizyta Tyrezjasza; ostrzeżenie i przepowiednia

110. Na scenę wchodzi niewidomy wróżbita Tyrezjasz, prowadzony przez chłopca.
111. Tyrezjasz pozdrawia starszyznę tebańską i Kreona.
112. Kreon zapewnia, że nigdy nie wzgardził radami proroka.
113. Tyrezjasz ostrzega: „Znowu stoisz na przełomie."
114. Tyrezjasz opisuje złowróżebne znaki:
     • siedząc na miejscu wróżb, usłyszał niezwykłe, „szalone i dzikie" głosy ptaków;
     • ptaki szarpały się szponami między sobą;
     • próbował złożyć ofiarę na ołtarzu, ale ogień nie chciał zapłonąć;
     • z mięs ofiarnych sączyła się ciecz, żółć bryzgała w powietrze;
     • ofiara nie została przyjęta przez bogów.
115. Tyrezjasz diagnozuje przyczynę:
     • miasto choruje z winy Kreona;
     • ołtarze i stoły ofiarne zostały skalane szczątkami Polinika roznoszonymi przez psy i ptaki;
     • dlatego bogowie odrzucają modły i ofiary Tebańczyków.
116. Tyrezjasz radzi Kreonowi:
     • błądzić jest udziałem wszystkich ludzi;
     • ale mąż, który zbłądził, nie traci czci, jeśli szuka lekarstwa i nie trwa w uporze;
     • upór jest oznaką nierozumu;
     • należy ustąpić śmierci i nie drażnić zmarłego – „cóż za chwała nad trupem się znęcać?"
117. Kreon reaguje gniewem:
     • oskarża Tyrezjasza o przekupstwo;
     • twierdzi, że wszyscy – krewni i wróżbici – spiskują przeciw niemu;
     • nawet gdyby orły Zeusowe zaniosły ciało przed tron boga, nie pozwoli na pochówek.
118. Tyrezjasz próbuje przemówić do rozsądku Kreona – pyta, ile rozsądek góruje nad skarbami.
119. Kreon oskarża cały cech wróżbitów o chciwość.
120. Tyrezjasz ripostuje: „A ród tyranów w mętach chciwie łowi."
121. Kreon ostrzega, że Tyrezjasz obraża władcę.
122. Tyrezjasz przypomina, że to on zachował Teby i zawsze służył miastu wiernie.
123. Kreon oskarża proroka o służenie złu dla zysku.
124. Tyrezjasz wygłasza straszliwą przepowiednię:
     • nim słońce dokona wielu obrotów, Kreon odda „płód z własnych wnętrzności" jako trupa w zamian za trupy;
     • kara za to, że strącił żywą do grobu i trzyma na ziemi ciało należące bogom podziemnym;
     • czyhają na Kreona Erynie – boginie zemsty;
     • wkrótce w domu Kreona rozlegną się jęki mężczyzn i niewiast;
     • wszystkie miasta, których ołtarze zostały skalane szczątkami Polinika, powstaną przeciw Kreonowi.
125. Tyrezjasz każe chłopcu odprowadzić się do domu, życząc Kreonowi, by „na młodszych swe gniewy upuścił".
126. Tyrezjasz odchodzi.

XII. Przełom – Kreon zmienia decyzję (wersy 1091–1114)

128. Chór potwierdza wiarygodność Tyrezjasza – od kiedy starcom posiwiały włosy, prorok nigdy nie zwiastował miastu fałszu.
129. Kreon przyznaje, że wie o tym i trwoga nim miota.
130. Kreon wyznaje dylemat: „Ustąpić ciężko, a jeśli się oprę, to łatwo klęska roztrąci mą czelność."
131. Chór radzi posłuchać proroka.
132. Kreon pyta, co ma czynić.
133. Chór odpowiada jasno: „Idź i wyprowadź dziewkę z ciemnej groty, a grób przygotuj dla ciała, co leży."
134. Kreon pyta, czy naprawdę powinien ustąpić.
135. Chór nalega: „O, jak najprędzej, mój książę, bo chyżo kaźń bogów ludzki pochwyci nierozum."
136. Kreon z trudem przełamuje dumę: „Ciężkie to, ale każę milczeć sercu. Cofnę się, trudno z koniecznością walczyć."
137. Chór radzi, by sam to uczynił, nie zwalając na innych.
138. Kreon wydaje rozkazy:
     • słudzy mają wziąć topory i spieszyć na miejsce, gdzie leży ciało Polinika;
     • sam wyruszy uwolnić Antygonę;
     • przyznaje: „Com sam namotał, sam teraz rozwiążę."
139. Kreon odchodzi w pośpiechu ze sługami.

XIII. Stasimon piąty – hymn do Bakchusa (wersy 1115–1154)

Chór śpiewa modlitwę do Dionizosa o ratunek dla Teb

140. Chór wzywa Bakchusa, opiekuna Teb:
     • syna Zeusa i Semeli;
     • czczonego w Italii, Eleuzis, na Parnasie;
     • władcę nimf i bachantek.
141. Chór przypomina, że Teby są rodzinnym miastem Bakchusa i jego matki.
142. Chór błaga boga o przybycie i ocalenie miasta od „brzemienia nieszczęścia pełnego cierpień i sromu".

XIV. Exodos – katastrofa i zakończenie (wersy 1155–1353)

Relacja posłańca o śmierci Antygony i Hajmona

143. Wchodzi posłaniec z wiadomościami z zewnątrz.
144. Posłaniec wygłasza refleksję o zmienności losu:
     • nie śmiałby ani chwalić, ani ganić życia człowieka;
     • los podnosi i pogrąża bez przerwy;
     • Kreon jeszcze niedawno wydawał się godny podziwu – wyzwolił Teby, rządził jako jedyny władca, cieszył się potomstwem.
145. Posłaniec ogłasza, że to wszystko jest stracone, bo gdy radość w człowieku przygaśnie, jest on „żywym trupem".
146. Chór pyta o złe wieści.
147. Posłaniec odpowiada: „Skończyli… Śmierci ich winni, co żyją."
148. Na pytanie, kto zginął, posłaniec odpowiada: Hajmon nie żyje.
149. Chór pyta, czy z ręki ojca czy własnej.
150. Posłaniec odpowiada: „W gniewie na ojca mordy sam się zabił."
151. Chór komentuje: „Wróżbito, jakżeś czyn trafnie określił!" (nawiązanie do przepowiedni Tyrezjasza).

Pojawienie się Eurydyki

153. Chór zauważa wychodzącą z pałacu Eurydykę, żonę Kreona.
154. Eurydyka wyjaśnia swoją obecność:
     • wychodziła z domu, by modlić się do Pallady (Ateny);
     • odmykając drzwi, usłyszała fragment rozmowy o nieszczęściu;
     • zemdlała z trwogi w ramionach służebnic;
     • prosi o powtórzenie wiadomości: „W złym doświadczona, wysłucham słów waszych."
155. Posłaniec relacjonuje szczegółowo wydarzenia:
     • towarzyszył Kreonowi na wzgórze, gdzie leżało ciało Polinika;
     • najpierw zanieśli modły do Hekaty i Plutona, prosząc o złagodzenie gniewu;
     • obmyli ciało w świętej wodzie;
     • spalili szczątki na stosie z gałęzi;
     • usypali grób z ojczystej ziemi.
156. Następnie pospieszyli do skalnego grobu Antygony:
     • z daleka ktoś usłyszał jęki dochodzące z lochu;
     • Kreon rozpoznał głos syna i kazał sługom biec naprzód;
     • przez szczelinę w głazach zajrzeli do wnętrza.
157. W grobie zobaczyli:
     • Antygonę powieszoną za gardło na pętli z muślinowej chusty (zrobionej z własnej szaty);
     • Hajmona obejmującego jej ciało, płaczącego i lamentującego nad utratą szczęścia i czynem ojca.
158. Kreon wbiegł do groty, błagając syna:
     • „O, ty nieszczęsny! Cóżeś ty uczynił!";
     • „Czy szał cię jaki opętał złowrogi?";
     • „Wychodź, o synu, błagalnie cię proszę!"
159. Hajmon spojrzał na ojca „dzikim wzrokiem", przekrzywił twarz i nie powiedział ani słowa.
160. Hajmon chwycił za miecz i rzucił się na ojca, ale chybił.
161. Kreon uciekł przed ciosem.
162. Hajmon obrócił gniew na siebie – pochylił się nad ostrzem i wbił miecz we własny bok.
163. Konając, Hajmon objął ciało Antygony, a z jego ust trysnęła krew na blade policzki ukochanej.
164. Posłaniec podsumowuje: „Trup dziś przy trupie, osiągnął on śluby, w domu Hadesa złożony przy lubej."
165. Eurydyka odchodzi w milczeniu, nie mówiąc ani słowa.

Niepokój po odejściu Eurydyki

167. Chór pyta posłańca o znaczenie milczącego odejścia królowej.
168. Posłaniec próbuje uspokoić obawy:
     • może nie chciała okazywać żalu publicznie;
     • pewnie wróciła do domu, by płakać wśród służebnic;
     • „Toć jej rozwaga nie dopuści zbrodni."
169. Chór pozostaje zaniepokojony: „milczenie uporne, jak i zbyt głośne jęki, zło mi wróżą."
170. Posłaniec postanawia sprawdzić, czy królowa nie ukrywa „tajnego zamysłu".

Powrót Kreona z ciałem syna

171. Kreon wchodzi na scenę, niosąc w ramionach ciało Hajmona.
172. Chór komentuje: „znak wymowny ujął on ramiony, nie cudzej zbrodni (…), lecz własnej winy szalonej."
173. Kreon lamentuje nad zwłokami syna:
     • przeklina swoje „śmierciodajne winy";
     • oskarża siebie: „Mój obłęd zmiażdżył to życie";
     • wyznaje, że jakiś bóg zwalił na niego brzemię i zepchnął na szału drogi.
174. Chór komentuje: „Późno się zdajesz poznawać, co słuszne."

Wiadomość o śmierci Eurydyki

175. Z pałacu wychodzi drugi posłaniec z kolejną wiadomością.
176. Posłaniec oznajmia: „Nie masz już żony; syna twego matka właśnie na swoje targnęła się życie."
177. Kreon załamuje się całkowicie:
     • „Nieubłagana przystani, Hadesie, gdzież koniec moich boleści?";
     • „Z synem śmierć żonę mi łączy."
178. Drzwi pałacu otwierają się, ukazując ciało Eurydyki.
179. Kreon widzi martwe ciało żony i lamentuje: „Syna zmarłego dźwigałem ja w ręce, a teraz żony martwe widzę ciało."
180. Posłaniec relacjonuje okoliczności śmierci Eurydyki:
     • u stóp ołtarza domowego opłakiwała obu synów – Megareusa (który zginął wcześniej) i Hajmona;
     • wbiła sobie żelazo w pierś;
     • przed śmiercią rzuciła przekleństwa na Kreona, nazywając go „dzieciobójcą".

Lament i upadek Kreona

181. Kreon błaga o śmierć:
     • „Przecz mieczem nikt w łono ciosu mi śmierci nie zada?";
     • „O, ja nieszczęsny! W toń nieszczęść sunę spienioną."
182. Posłaniec dodaje, że Eurydyka w konaniu miotała przekleństwa za wszystkie zgony na głowę Kreona.
183. Kreon bierze całą winę na siebie:
     • „Win mi nie ujmie nikt inny, nie ujmie męki ni kaźni";
     • „Ja bo nieszczęsny, ja twej śmierci winny."
184. Kreon każe sługom wyprowadzić się – chce zniknąć, bo jest „mniej niż niczym".
185. Chór mówi, że jeśli jest jakiś zysk w nieszczęściu, to lżejsza klęska, która nie gnębi długo.
186. Kreon błaga o rychłą śmierć: „Błogosławiony dzień ów, który nędzy kres już ostatni położy."
187. Chór odpowiada, że to sprawa przyszłości, a teraz trzeba działać.
188. Kreon wyraża rozpacz:
     • „Mnie, który syna zabiłem wbrew woli i tamtą";
     • „Wszystko mi łamie się w ręku, los mnie powalił, pełen burz i lęku."
189. Słudzy odprowadzają złamanego Kreona do pałacu.

Epilog chóru

190. Chór wygłasza końcową sentencję – morał tragedii:
     • „Nad szczęścia błysk, co złudą mar, najwyższy skarb rozumu dar";
     • bogowie karzą tych, którzy ich lżą i „walą rząd";
     • ześlą zemstę i kary na pychę słowa;
     • „rozumu i miary w późnym nauczą go wieku."

Zestawienie struktury dramatu

Część	Wersy	Główne wydarzenia
Prolog	1–99	Rozmowa Antygony z Ismeną; decyzja o pochowaniu brata wbrew zakazowi
Parodos	100–161	Hymn chóru na cześć zwycięstwa Teb; zapowiedź przybycia Kreona
Epejsodion I	162–331	Dekret Kreona; doniesienie strażnika o tajemniczym pochówku
Stasimon I	332–383	„Oda do człowieka" – o potędze i ograniczeniach ludzkości
Epejsodion II	384–581	Schwytanie Antygony; konfrontacja z Kreonem; scena z Ismeną
Stasimon II	582–630	O przekleństwie rodu Labdakidów
Epejsodion III	631–780	Spór Kreona z Hajmonem; zmiana wyroku na zamurowanie żywcem
Stasimon III	781–805	Hymn do Erosa – o potędze miłości
Kommos	806–882	Lament Antygony w drodze do grobu
Epejsodion IV	883–943	Ostatnie słowa Antygony; odprowadzenie do skalnego grobu
Stasimon IV	944–987	Mitologiczne przykłady uwięzionych (Danae, Likurg, synowie Fineusa)
Epejsodion V	988–1114	Wizyta Tyrezjasza; przepowiednia; zmiana decyzji Kreona
Stasimon V	1115–1154	Hymn do Bakchusa – modlitwa o ocalenie Teb
Exodos	1155–1353	Katastrofa: śmierć Antygony, Hajmona i Eurydyki; upadek Kreona; morał chóru