Balladyna

„Balladyna” Juliusza Słowackiego, ukończona w 1834 i wydana w Paryżu w 1839 roku, to tragedia w pięciu aktach, którą sam autor w liście dedykacyjnym do Zygmunta Krasińskiego — „Kochany Poeto ruin” — nazwał próbą stworzenia dzieła na wzór „ariostyczny”, łączącego powagę z ironią. Akcję osadził w legendarnych, baśniowych początkach Polski, nad jeziorem Gopło, świadomie mieszając porządek historyczny z fantastycznym i rezygnując z dbałości o realia na rzecz poetyckiej wyobraźni.

Fabuła osnuta jest wokół mechanizmu zbrodni: konkurs o rękę księcia Kirkora każe siostrom, Balladynie i Alinie, zebrać dzban malin, a przegrywająca Balladyna zabija siostrę — od tego pierwszego morderstwa rozpoczyna się łańcuch kolejnych zbrodni, którymi bohaterka brnie po władzę aż do korony. Krwawa plama na czole, której nie sposób zmyć, jawnie nawiązuje do „Makbeta”, a świat istot fantastycznych — Goplana, Skierka i Chochlik — do „Snu nocy letniej” Szekspira. Finał, w którym Balladyna jako królowa wydaje wyrok śmierci sama na siebie, a następnie ginie od pioruna, domyka ironiczną logikę kary.

Dla matury „Balladyna” jest modelowym studium żądzy władzy i nieuchronności kary, a zarazem popisem romantycznej swobody twórczej: groteski, ironii i kpiny z konwencji. Utwór pozwala omówić problematykę winy, sumienia i sprawiedliwości (ludzkiej i metafizycznej), relacje z dramatem szekspirowskim oraz funkcję fantastyki w literaturze romantycznej. To dzieło, które pod baśniową powłoką ukrywa gorzką refleksję o naturze człowieka gotowego przekroczyć każdą granicę.