Poniżej znajdziesz wzorcową odpowiedź zbudowaną zgodnie z wymaganiami matury ustnej: teza → argumenty z lektury → kontekst → wniosek. Pamiętaj, że egzaminator wymaga odwołania do wybranego kontekstu.
① Teza
W opowiadaniu „Górą «Edek»” Marek Nowakowski nawiązuje do «Tanga» Mrożka, by ukazać, że groźny Edek — symbol triumfu prymitywnej siły — „wyszedł” z literatury i zdominował realną rzeczywistość. Nawiązanie pogłębia diagnozę współczesności.
② Argumenty z lektury
Edek jako postać zaczerpnięta z „Tanga”
Nowakowski przejmuje Mrożkowski symbol Edka — prymitywnego cwaniaka, który w „Tangu” przejmuje władzę po upadku wartości. Tytuł i postać to czytelne odesłanie, klucz do odczytania opowiadania.
Cel nawiązania — diagnoza rzeczywistości
Odwołanie służy gorzkiej diagnozie PRL-owskiej (i ogólnoludzkiej) rzeczywistości — „Edkowie” naprawdę rządzą, prymityw i siła wygrywają z kulturą i wartościami. Literatura okazała się proroctwem spełnionym.
Funkcja intertekstualności
Nawiązanie do innego tekstu wzbogaca sens — czytelnik znający „Tango” odczytuje opowiadanie głębiej, dostrzega ciągłość refleksji o zwycięstwie chamstwa. To dialog literatury z literaturą, wzmacniający przesłanie.
③ Kontekst
Odwołanie do kontekstu jest wymagane przez egzaminatora. Wybierz jeden z poniższych.
◆„Tango” Mrożka (kontekst literacki)
Źródło postaci Edka — triumf prymitywnej siły nad światem bez wartości; Nowakowski kontynuuje tę myśl, przenosząc ją w realia.
◆Intertekstualność w literaturze (kontekst teoretycznoliteracki)
Nawiązania do innych tekstów budują znaczenie przez dialog — autor liczy na erudycję czytelnika, by pogłębić wymowę utworu.
④ Wniosek (podsumowanie)
W „Górą «Edek»” Nowakowski nawiązuje do „Tanga” Mrożka, by pokazać, że literacki symbol triumfu prymitywu spełnił się w rzeczywistości. Intertekstualność pogłębia diagnozę świata i dowodzi proroczej mocy literatury wobec życia społecznego.
💡 Wskazówka
Wyjaśnij, kim jest Edek z „Tanga” i po co Nowakowski go przywołuje (diagnoza rzeczywistości). Omów funkcję intertekstualności. Kontekst: „Tango”.